Αποθήκευση αρχείου (PDF, Unknown)

Αποθήκευση αρχείου (DOC, Unknown)

Περί εθελοδουλίας, πανδημίας και δικαστικών διακοπών

 

Δεν προκαλεί έκπληξη σε κανέναν πλέον η αταβιστική -στα όρια της εμμονής- προσπάθεια κάποιων να ερμηνεύσουν την πραγματικότητα, προσαρμόζοντάς την ώστε να ταιριάζει στο αφήγημα που έχουν προετοιμάσει και να εξυπηρετεί το ιδεολόγημα που έχουν υιοθετήσει. Είναι μία γνωστή, παλαιά και αναγνωρίσιμη μέθοδος που διαχρονικά ήταν το στήριγμα του πολιτικού ολοκληρωτισμού.

Επειδή όμως η ψευδοαρχή του «αν η αλήθεια διαφωνεί με μας τόσο το χειρότερο για την ίδια», δεν μας βρίσκει όλους σύμφωνους, επιτρέψτε μου την διατύπωση μερικών σκέψεων με αφορμή τις απόψεις που διακινούνται στα πλαίσια του διαλόγου που γίνεται ή θα έπρεπε να γίνεται στο εσωτερικό της ΕνΔΕ.

Η γενική συνέλευση του Δεκεμβρίου του 2019 θα μας μείνει αξέχαστη για πολλούς λόγους, μεταξύ των οποίων και διότι πληροφορηθήκαμε το μανιφέστο των μελών του δ.σ. που αυτήν την περίοδο ασκούν την εκπροσώπηση της ΕνΔΕ. Συνοπτικά, μάθαμε ότι η δικαιοσύνη είναι ή πρέπει να είναι αντίθετη στην οικονομική ανάπτυξη, η οποία –παρεμπιπτόντως- είναι ό,τι χειρότερο μπορεί να συμβεί σε έναν λαό, ότι η συμμετοχή στους ευρωπαϊκούς θεσμούς είναι η αιτία των δεινών της χώρας, ότι η διαμεσολαβητική-συμβιβαστική επίλυση των διαφορών συνιστά αντισυνταγματική αφαίρεση ύλης από τα δικαστήρια, ότι περιστοιχιζόμαστε από εχθρούς, με κυριότερους τους δημοσιογράφους και τους εκπροσώπους της νομοθετικής και της εκτελεστικής εξουσίας, οι οποίοι θέλουν να καταργήσουν τις δικαστικές διακοπές, να επεκτείνουν το ωράριο λειτουργίας των δικαστηρίων και να αξιοποιήσουν τις αρχές του σύγχρονου management στα δικαστήρια, εκμεταλλευόμενοι τους μηχανισμούς του κοινωνικού αυτοματισμού και ότι όλα τα προβλήματα της δικαιοσύνης θα επιλυθούν με μία αύξηση των οργανικών θέσεων δικαστικών και εισαγγελικών λειτουργών κατά εκατό. Και όλα αυτά «καταλήγοντας στην πιθανολόγηση της στρατηγικής που έχει χαραχθεί….μετά από προσεκτική ανάγνωση ομιλιών πολιτικών προσώπων», όπως μας διαβεβαιώνουν. Προσφάτως συμπληρώθηκε με την διατύπωση θεωριών περί «μεθοδευμένης προσπάθειας επιβολής “έκτακτων και προσωρινών μέτρων”», περί εθελόδουλων και εθελοντών του σιωπητηρίου.

Δεν θα ασχοληθώ με το θέμα εάν είναι θεμιτός στόχος μιας κοινωνίας η οικονομική της ανάπτυξη ή όχι, ούτε εάν η συμμετοχή της χώρας στο οικοδόμημα της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι καλή για τους Έλληνες, αφ’ ενός διότι ο καθένας δικαιούται να έχει την άποψή του, αφ’ ετέρου διότι η διατύπωση γνώμης από τη ΕνΔΕ επ’ αυτού του ζητήματος, εκφεύγει του κατά το καταστατικό σκοπού της. Επίσης παρέλκει η αναφορά σε άλλα θέματα, για τα οποία έχει ήδη διατυπώσει γνώμη η Διοικητική Ολομέλεια του Αρείου Πάγου.

Ωστόσο είναι εντυπωσιακό το γεγονός ότι το σενάριο του τρόμου που περιγράφουν οι εν λόγω συνάδελφοι, στο κέντρο του οποίου βρίσκεται ένας δικαστής φοβικός και απομακρυσμένος από τις διεθνείς εξελίξεις, τελικά καταλήγει και περιορίζεται στο θέμα των δικαστικών διακοπών, προσπερνώντας οποιοδήποτε άλλο πρόβλημα υπάρχει, παραγνωρίζοντας την ίδια την κοινωνική και οικονομική πραγματικότητα.

Παραβλέπουν όμως και κάτι ακόμα: ότι οι λεγόμενες «δικαστικές διακοπές» δεν κινδυνεύουν από τις συνέπειες μιας επιδημίας, τις οποίες ακόμη δεν γνωρίζουμε στην πλήρη έκτασή τους και οι οποίες μπορεί να είναι είτε μικρότερες είτε μεγαλύτερες από ότι φοβόμαστε, αλλά από την επί σειρά ετών συσσώρευση δικογράφων και υποθέσεων, οι οποίες θα μπορούσαν να επιλυθούν με διαφορετικό τρόπο, όπως γίνεται σε δεκάδες άλλες χώρες με μεγάλη επιτυχία. Η μοναδική απειλή για τις «δικαστικές διακοπές» είναι η υπερσυσσώρευση δικογράφων που, υπό τις παρούσες συνθήκες, θα εκδικασθούν έτη μετά την κατάθεσή τους. Αυτό που είναι αυτονόητο σε ολόκληρο τον κόσμο και σε κάθε είδους νομικά συστήματα, στην χώρα μας παραμένει ζητούμενο. Είναι χαρακτηριστικό ότι οι εναλλακτικές μορφές επίλυσης των διαφορών, το οποίο οι συνάδελφοι «ξορκίζουν», έχει υιοθετηθεί ακόμη και από την Λ.Δ. της Κίνας.

Κλείνοντας και εν όψει του ότι οι ίδιοι συνάδελφοι προσπαθούν και πάλι να διχάσουν το δικαστικό σώμα, όπως έχουν κάνει και στο παρελθόν, με την γνωστή μέθοδο της δαιμονοποίησης και της καταγγελίας κάθε άποψης που δεν τους είναι αρεστή, με μοναδικό σκοπό την δικαιολόγηση της συνδικαλιστικής τους ύπαρξης, στην παρούσα δε συγκυρία με αναφορές σε εθελόδουλους και εθελοντές του σιωπητηρίου, θα ήθελα να επισημάνω τα εξής: στην περίπτωση που οι χαρακτηρισμοί αυτοί, που έγιναν από τον κατέχοντα την θέση του Προέδρου της ΕνΔΕ, αναφέρονται σε συναδέλφους, είναι απαράδεκτοι και σε κάθε περίπτωση επιστρεπτέοι και ότι εθελόδουλος και εθελοντής του σιωπητηρίου δεν είναι αυτός που, προσωρινά και για λόγους μείζονος ανάγκης, συναισθανόμενος την κατάσταση που επικρατεί στην χώρα, απέχει από μία διεκδίκηση ή την άσκηση ενός δικαιώματος, το οποίο διατηρεί, αλλά αυτός που υποχρέωσε την ΕνΔΕ σε σιωπή μπροστά στην παραγραφή συγκεκριμένων υποθέσεων που επέφερε η κατάργηση του Ν. 1608/1950 και οι γενόμενες τροποποιήσεις του Ποινικού Κώδικα.

Δημήτριος Φούκας

Πρόεδρος Πρωτοδικών

Μέλος Δ.Σ. Εν.Δ.Ε.

 

 

ΕΝΩΣΗ ΔΙΚΑΣΤΩΝ & ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΩΝ                                           
ΠΡΩΤΟΔΙΚΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ
(ΠΡΩΗΝ ΣΧΟΛΗ ΕΥΕΛΠΙΔΩΝ)
ΚΤΙΡΙΟ 6 –ΓΡΑΦΕΙΟ 210
ΤΗΛ: 210 88 27 380-  FAX 210 88 41 529
Τ.Κ. 101. 71
e- mail: endikeis@otenet.gr

Αθήνα, 3-4-2020

 

Οι «δικαστικές διακοπές» με αριθμούς-

Η πανδημία δεν αποτελεί πρόσκληση σε σιωπητήριο

Χριστόφορου Σεβαστίδη, ΔΝ- Εφέτη

Προέδρου της Ένωσης Δικαστών και Εισαγγελέων

«Ένας λαός σκλαβώνεται μόνος του, κόβει τον ίδιο του το λαιμό όταν έχοντας επιλέξει ανάμεσα στο να είναι υποτελής και στο να είναι ελεύθερος, εγκαταλείπει τις ελευθερίες και μπαίνει στο ζυγό, συναινώντας στην ίδια του τη δυστυχία ή μάλλον προφανώς καλωσορίζοντάς την» (Ετιέν ντε Λα Μποεσί, Πραγματεία περί Εθελοδουλείας).

Η καλή αφομοίωση της πείρας, που αποκτά κανείς στην εξέλιξη του ιστορικού χρόνου, παρατηρώντας κάθε λεπτομέρεια και αναλύοντάς την με σχολαστικότητα και αντικειμενικότητα, οδηγεί σε χρήσιμα συμπεράσματα για το μέλλον. Στη Γενική Συνέλευση της Ε.Δ.Ε. τον περασμένο Δεκέμβριο μαζί με τους συναδέλφους Χαράλαμπο Σεβαστίδη και Παντελή Μποροδήμο καταλήξαμε στην πιθανολόγηση της στρατηγικής που έχει χαραχθεί για την Δικαιοσύνη το επόμενο διάστημα, την οποία συνόψισα στην ομιλία μου ως εξής: «Η σύγχρονη στρατηγική έχει πλέον πιο γενικό χαρακτήρα, πιο μακροπρόθεσμο και συγκαλυμμένο και γι’ αυτό περισσότερο επικίνδυνο: «Βοηθείστε στην προσέλκυση επενδύσεων. Είναι εθνικός στόχος. Ας φτιάξουμε το κατάλληλο κλίμα». Τι ζητούν οι επενδυτές; Ποια είναι τα μέτρα που μπορούν να βοηθήσουν; Η μείωση των δικαστικών διακοπών, η διεύρυνση του ωραρίου λειτουργίας των δικαστηρίων, η ακόμα μεγαλύτερη πίεση και εντατικοποίηση της εργασίας μας, η θέσπιση διαδικαστικών εμποδίων και οικονομικών αντικινήτρων για να προσφύγει ο πολίτης στη Δικαιοσύνη, η αφαίρεση ύλης από τον φυσικό δικαστή και η ανάθεση του έργου του στις εταιρίες διαμεσολάβησης, η αξιοποίηση των αρχών του σύγχρονου management στα δικαστήρια με ενίσχυση του ρόλου των δικαστών που ασκούν διοικητικά καθήκοντα και η αξιολόγηση των επιδόσεων των δικαστών συνοδευόμενη από κίνητρα επιβράβευσης της ταχύτητας και της αποδοτικότητας, με αντικίνητρα σε περίπτωση καθυστερήσεων». Στα συμπεράσματα αυτά μας οδήγησε η προσεκτική ανάγνωση ομιλιών πολιτικών προσώπων, η επιμονή σε κάποιες θέσεις που είχαν εκφραστεί σε διάφορες δεξαμενές σκέψης (think tanks), σε συνέδρια, σε νομοπαρασκευαστικές επιτροπές. Το έδαφος στρώνεται προσεκτικά και μεθοδικά. Ορισμένα από τα μέτρα έχουν ήδη ληφθεί, άλλα συζητούνται στις μέρες μας και τα υπόλοιπα θα υλοποιηθούν στο άμεσο μέλλον. Τον Δεκέμβριο του 2016 για πρώτη φορά στην Γενική Συνέλευση της Ένωσής μας ο νυν Πρωθυπουργός, ως αρχηγός της τότε Αξιωματικής Αντιπολίτευσης, έθεσε ξεκάθαρα ζήτημα περιορισμού των δικαστικών διακοπών. Η θέση του αυτή δεν μεταβλήθηκε έκτοτε. Κατά την συζήτηση του σχεδίου του Κώδικα Οργανισμού Δικαστηρίων που ολοκληρώθηκε πριν από ένα χρόνο, παρόμοια άποψη επιχειρήθηκε να εισαχθεί και κατά τη συζήτηση στη Νομοπαρασκευαστική Επιτροπή. Την προηγούμενη εβδομάδα ο Υπουργός Δικαιοσύνης αναφέρθηκε σε ειλημμένη απόφαση της Κυβέρνησης για μείωση των δικαστικών διακοπών.

Ποια είναι η αλήθεια για τις «δικαστικές διακοπές», που διαρκούν από την 1^η Ιουλίου μέχρι 15 Σεπτεμβρίου, πόσο είναι διακοπές και πόσο εργασία; Οι αριθμοί είναι οι καλύτεροι και αδιάψευστοι μάρτυρες της πραγματικότητας: Στο Πρωτοδικείο Αθηνών, το μεγαλύτερο Δικαστήριο της Χώρας, το έτος 2019 εκδόθηκαν το τρίμηνο Ιουλίου –Σεπτεμβρίου κατά μέσο όρο το μήνα 5.043 αποφάσεις ενώ την υπόλοιπη χρονιά 5.695. Στο ίδιο Δικαστήριο το έτος 2018 εκδόθηκαν το τρίμηνο Ιουλίου – Σεπτεμβρίου κατά μέσο όρο το μήνα 6.147 αποφάσεις ενώ την υπόλοιπη χρονιά κατά μήνα 6.522. Στο Εφετείο Αθηνών το έτος 2019 εκδόθηκαν το θερινό τρίμηνο κατά μέσο όρο το μήνα 572 αποφάσεις, ενώ την υπόλοιπη χρονιά μηνιαία 606. Στο Εφετείο Θεσσαλονίκης το ίδιο έτος εκδόθηκαν το θερινό τρίμηνο κατά μέσο όρο το μήνα 195 αποφάσεις και την υπόλοιπη χρονιά κατά μήνα 243. Στο Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης το έτος 2019 εκδόθηκαν το θερινό τρίμηνο κατά μέσο όρο το μήνα 852 αποφάσεις και την υπόλοιπη χρονιά κατά μήνα 997. Στο Ειρηνοδικείο της Αθήνας το έτος 2019 εκδόθηκαν τους θερινούς μήνες κατά μέσο όρο το μήνα 4.290 αποφάσεις και την υπόλοιπη χρονιά κατά μήνα 5.637. Στο Ειρηνοδικείο Θεσσαλονίκης το έτος 2019 εκδόθηκαν το θερινό τρίμηνο κατά μέσο όρο το μήνα 1462 αποφάσεις ενώ την υπόλοιπη χρονιά κατά μήνα 1806. (Οι παραπάνω αριθμοί αφορούν μόνο τις πολιτικές αποφάσεις και όχι και τις ποινικές).

Το συμπέρασμα από την παραπάνω παράθεση των στατιστικών στοιχείων είναι προφανές. Ο ρυθμός επεξεργασίας και έκδοσης αποφάσεων ακόμα και στην διάρκεια των «δικαστικών διακοπών» παραμένει σχεδόν όμοιος με αυτόν του υπόλοιπου δικαστικού έτους. Μία μικρή μείωση στους αριθμούς κατά την διάρκεια του καλοκαιριού είναι λογική συνέπεια των ολιγοήμερων διακοπών που δικαιούνται και οι δικαστικοί λειτουργοί, όπως όλοι οι εργαζόμενοι. Η μείωση των δικαστικών διακοπών έστω και για 15 ημέρες σημαίνει αυτόματα εντατικοποίηση της εργασίας τους, αφού θα κληθούν να περαιώσουν μεγαλύτερο αριθμό δικογραφιών σε μικρότερο χρονικό διάστημα. Παραπέρα συνέπεια είναι όχι η τάχα επιδιωκόμενη επιτάχυνση αλλά η επιβράδυνση στην έκδοση των αποφάσεων. Γίνεται επίσης υπενθύμιση ότι στην περίοδο των «δικαστικών διακοπών» τα Δικαστήρια και οι Εισαγγελίες εξακολουθούν να λειτουργούν σε Τμήματα. Κι’ αν για τα μεγάλα Δικαστήρια η περίοδος του κάθε Τμήματος είναι 15 ημέρες, υπάρχουν πολλά επαρχιακά Δικαστήρια που λειτουργούν με δύο  Τμήματα των 40 ημερών το καθένα.

Στην ανακοίνωση που εξέδωσε η Ένωση στις 28 Μαρτίου διαμαρτυρόμενη για την δυσμενή πλην όμως αναμενόμενη εξέλιξη, αναφέρθηκε στο συνηθισμένο και αποτελεσματικό τρόπο αντιμετώπισης κάθε μορφής διαμαρτυρίας. Την θέση σε λειτουργία του κοινωνικού αυτοματισμού! Κάθε πολίτης, κάθε συλλογικότητα, που διαμαρτύρεται για την διαφύλαξη ανθρώπινων συνθηκών εργασίας, διατήρησης εργασιακών και συνταγματικών δικαιωμάτων,  στιγματίζεται ως μειοψηφία και μπαίνει στο κάδρο της κοινωνικής απομόνωσης. Η αλήθεια διαστρεβλώνεται τεχνηέντως και στις «δικαστικές διακοπές» δίνεται το στίγμα της πολύμηνης ξεκούρασης μιας προνομιούχου ομάδας που ζει μακριά από τα προβλήματα και της ανάγκες της υπόλοιπης κοινωνίας. Οι ειδικές συνθήκες, που ισχύουν σε μια επαγγελματική κατηγορία για καθορισμένο λόγο, αποκαλούνται αδιάκριτα προνόμιο, η «κοινότητα» εξοργίζεται δικαιολογημένα και η καθαρτήρια παρέμβαση της Κυβέρνησης αίρει την αδικία!

Τις περισσότερες φορές στη λήψη μέτρων περιοριστικών των δικαιωμάτων των εργαζομένων βοηθάει σημαντικά η ύπαρξη μιας κατάστασης έκτακτης ανάγκης κατά την οποία τα περιθώρια αντίδρασης είναι πολύ περιορισμένα και η προσοχή της κοινωνίας είναι στραμμένη σε άλλη κατεύθυνση. Τα προαποφασισμένα μέτρα υλοποιούνται σε ένα ευνοϊκό περιβάλλον μηδαμινής αντίστασης. Στο φόβο και τον πανικό της μεγάλης απειλής με όποιο όνομα έχει αυτή -πανδημία, παγκόσμια οικονομική κρίση, φυσική καταστροφή- υπάρχουν ορισμένοι που σπεύδουν οικειοθελώς να παραιτηθούν από κάθε δικαίωμα και αξίωση θεωρώντας ότι με την αυτοϋπονόμευση και το αυτομαστίγωμα προσφέρουν θετικές υπηρεσίες στην κοινότητα. Αλήθεια, τι είδους συσχετισμός υπάρχει και με ποιόν τρόπο μπορεί να βοηθήσει το ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό, τους πάσχοντες από τον κορωνοϊό, η οικειοθελής παραίτηση των εργαζομένων από τα εργασιακά τους δικαιώματα και τις ετήσιες διακοπές τους; Η κοινωνική ευαισθησία και η αλληλεγγύη αποδεικνύεται έμπρακτα με πολλούς τρόπους χωρίς την ανάγκη απογύμνωσης από τα τελευταία δικαιώματα που δίνουν αξιοπρέπεια στον άνθρωπο. Τα «βραδινά χειροκροτήματα» δεν τα εισπράττει ο εργαζόμενος, που πλειοδοτεί στην κούρσα απομείωσης των στοιχειωδών ανθρώπινων δικαιωμάτων σε μια δονκιχωτική αναμέτρηση με τους ανεμόμυλους, παρέχοντας τις καλύτερες υπηρεσίες σε όσους έψαχναν από καιρό μια τέτοια βολική συγκυρία.  Χειροκροτήματα και έπαινοι αξίζουν σε όσους μαθαίνουν να ξεχωρίζουν το αναγκαίο από το προσχηματικό. Σ’ αυτούς που δεν πέφτουν στην παγίδα της εθελοδουλείας, των επικοινωνιακών μεθοδεύσεων, του εθελοντικού σιωπητηρίου, της υποστολής της σημαίας. Σε όσους με ανιδιοτέλεια δείχνουν καθημερινά τον ανθρωπισμό τους (τρανό παράδειγμα οι εθελοντές αιμοδότες), αγωνιζόμενοι ταυτόχρονα για ένα δημόσιο σύστημα υγείας που στηρίζεται στα δικά του πόδια χωρίς να χρειάζεται τα δεκανίκια της ιδιωτικής αγαθοεργίας.

Η Ένωση Δικαστών και Εισαγγελέων ανταποκρίθηκε και θα εξακολουθεί να ανταποκρίνεται με δράσεις της και με όλες τις δυνάμεις της στις ανάγκες των καιρών. Καμία συναίνεση ωστόσο δεν θα υπάρξει σε οποιαδήποτε μεθοδευμένη προσπάθεια επιβολής «έκτακτων και προσωρινών μέτρων». Η στάση αυτή δεν είναι λογική συντεχνίας, είναι επιλογή κοινωνικής ευθύνης!

 

Αθήνα, 27-3-2020

ΑΝΟΙΧΤΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ
στα μέλη της Ένωσης Δικαστών και Εισαγγελέων

Του Χριστόφορου Σεβαστίδη, ΔΝ- Εφέτη,
Προέδρου της Ένωσης Δικαστών και Εισαγγελέων

     Αγαπητοί φίλοι και συνάδελφοι,

   Τις δύσκολες τούτες ώρες που η ανθρωπότητα κρατάει σφικτά την ανάσα της με την προσδοκία της γρήγορης εξόδου από την εφιαλτική στενωπό στην οποία βρισκόμαστε, εξακολουθούμε κόντρα σε όλες τις αντιξοότητες να εκτελούμε τα δικαστικά μας καθήκοντα. Η περίοδος των τελευταίων 15 ημερών κατά την οποία έχουν ανασταλεί οι συνεδριάσεις των Δικαστηρίων, δεν είναι για εμάς διάστημα διακοπών και χαλάρωσης αλλά μελέτης, διασκέψεων και δημοσίευσης αποφάσεων, χωρίς να χρειάζεται από κανέναν η υπόμνηση των υποχρεώσεών μας. Η Ένωσή μας μαζί με όλες τις δικαστικές Ενώσεις θα ανταποκριθούν κι’ αυτές σε ένα επιβεβλημένο ηθικό καθήκον αλληλεγγύης στους συμπολίτες μας, που έχουν την ατυχία να περάσουν τη δοκιμασία αναμέτρησης με την επικίνδυνη ασθένεια. Είναι φυσικά αυτονόητο ότι κάθε είδους συνδρομή, οποιαδήποτε δωρεά μικρή ή μεγάλη, όσο κι’ αν ανακουφίζει κάποιους ανθρώπους, δεν μπορεί να αναπληρώσει τα τεράστια κενά της δημόσιας υγείας σε ολόκληρη την Ευρώπη. Το άρθρο 5 παρ. 5 του Συντάγματος, που αναγνωρίζει στον πολίτη το δικαίωμα προστασίας της υγείας του, δημιουργεί αντίστοιχη κρατική υποχρέωση και δεν αποτελεί ευχολόγιο. Η σαρωτική επέλαση του κορωνοϊού αποκάλυψε την πανευρωπαϊκή γύμνια στον τομέα της υγείας, τις συνέπειες από την χρόνια εγκατάλειψη κρατικών δομών, από τα διαρκώς μειούμενα κρατικά κονδύλια, από την απαξίωση του σημαντικότερου δημόσιου αγαθού. Εκφράζω εκ μέρους όλων σας την ευγνωμοσύνη στους γιατρούς και νοσηλευτές της Χώρας και υποκλινόμαστε στο τιτάνιο έργο που ανέλαβαν να σηκώσουν στις πλάτες τους μέσα σε εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες. Οφείλουμε να τιμήσουμε ακόμα το ιατρικό προσωπικό των λίγων εκείνων Χωρών, που χωρίς διακρατικές συμφωνίες αμοιβαιότητας, χωρίς καμία δέσμευση που να απορρέει από κάποια διεθνή σύμβαση, απέδειξαν στην πράξη τι σημαίνει ουμανισμός, ανιδιοτέλεια και αλληλεγγύη παρέχοντας συνδρομή στην σκληρά δοκιμαζόμενη γειτονική Ιταλία. Θέλω τέλος να επισημάνω την αυξημένη επαγρύπνηση που οφείλουμε να δείξουμε  μετά την λήξη του καθεστώτος έκτακτης ανάγκης για την επανάκτηση όλων των ατομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων τα οποία έχουν προσωρινά ανασταλεί. Η παγκόσμια πανδημία δεν μπορεί να αποτελέσει αφορμή μειωμένων εγγυήσεων για το μέλλον, όπως δεν μπορεί ο πανικός και ο φόβος των ημερών να ερμηνευτεί ως οικειοθελής κοινωνική παραίτηση. Τα συνταγματικά και εργασιακά δικαιώματα δεν θα γραφούν εξ αρχής σε μία tabula rasa αλλά θα πρέπει να αποτελέσουν αδιάσπαστη συνέχεια των αναγνωρισμένων μέχρι σήμερα κοινωνικών κατακτήσεων.

    Εύχομαι υγεία και αντοχές σε όλους!